Laatste update op 18 november 2017

De doge was het symbool van La Serenissma, zoals Venetië ook liefkozend wordt genoemd. Als je de tabel met namen van doges hieronder doorneemt, kun je veel van de huidige namen van hotels en straten in de stad plaatsen. Doges werden voor het leven benoemd. Hun huizen waren de palazzi, de huizen van de rijke Venetiaanse handelsfamilies waren de casa’s. Beide vind je voornamelijk langs het Canal Grande, het hart van Venetië.

De vroegste doges hadden een positie als opperste autoriteit. Maar tegen het eind van de 14e eeuw toen Venetië een republiek werd, was de macht van een doge flink beperkt. Hij was een soort constitutioneel monarch die via de adel* werd gekozen. Vanaf eind 15e eeuw mochten doges niet meer alleen met buitenlandse gasten spreken. Ze mochten bovendien de stad niet meer verlaten**. De echte macht lag in handen van de Grote Raad van 480 leden, benoemd door de verschillende stadsdistricten van Venetië. De staatsraad van 300 leden was de uitvoerende macht. Daarnaast was er nog een Raad van Tien (een combinatie van justitie en geheime dienst). In de periode voor de doges (ruim 203 jaar) waren de zogenaamde tribunes aan de macht.

Chronologisch overzicht van de doges van Venetië

Je zult zien dat een bepaalde familienaam meerdere keren in de lijst voorkomt, namen als Mocenigo, Grimani, Contarini, Faliero, Cornaro, Dandolo en Foscari zijn onlosmakelijk met de stad verbonden. Bovendien maakte een aantal doges meer naam en/of faam dan andere. Saillant detail: er is reden om aan te nemen dat Orso de eerste doge was en dat de eerste twee op de lijst zijn verzonnen. Helemaal zeker is dat niet; de bronnen verschillen. Onderaan de tabel vind je meer informatie over de aanstelling als doge. Het was een baantje dat niet over rozen ging …

Klik op de foto van de doge voor een uitvergroting.

Nr.NaamPeriodeToelichtingAfbeeldingDuur
1Paolo Lucio Anafesto697-717Anafesto is een bekende in lijsten met doges. Maar hij was officieel geen doge, zelfs geen Venetiaan. Hij heeft volgens John Julius Norwich (A history of Venice) zelfs nooit bestaan. Zetelde en stierf in Heraclea tijdens een opstand. Heraclea is een stuk land dat vrijwel zonder sporen na te laten onder het water is verdwenen, vlakbij het hedendaagse Venetië001-paoluccio-anafesto-doge-of-venice20
2Marcello Tegalliano717-726Was een provinciaal gouverneur, maar is net als Anafesto nooit doge geweest. Zetelde en stierf in Heraclea.002-marcello-tegalliano-doge-of-venice9
3Orso Bear Ipato726-736Orso is de eerste gekozen doge. Zetelde in Heraclea. 'Ipato' was een bijnaam die hij en de volgende doges uit trots zouden toevoegen aan hun naam. De naam komt van de titel 'Hypatos', consul. Orso zorgde ervoor dat iedereen militair werd getraind (voor land dan wel zee), en werd berucht door een veldslag tussen Arc Eraclea en Jesolo; een bloedbad voor beide zijden. Toen Orso Bear terugkwam in Eraclea werd hij door zijn eigen volk vermoord. Zijn zoon werd in ballingschap gestuurd. Hij werd gezien als despoot. Het gevolg was dat het volk eerst weer genoegen nam met een Magister Militum, nu de doge geen goed leiderschap had getoond.003-orso-ipato-doge-of-venice10
003b - n.v.t.Magister Militum737-742Eénjaar-regel met vijf magistri militum: Domenico Leone, Felice Cornicola, Teodato Ipato (ook bekend als Diodato Orso), Gioviano Cepario en Giovanni Fabriciaco (ook wel Fabri). De laatste werd in een coup afgezet; zijn ogen werden uitgestoken. 5
4Teodato Ipato742-755De eerste doge die in het oude Malamocco zetelde op het eiland Lido (dit stuk is opgeslokt door de zee). Ipato was de zoon van de voormalige doge Orso Ipato. Het volk wilde met deze nieuwe doge laten zien dat ze in vrede wilden leven, in harmonie en in absolute autonomie. Teodato bleef politiek geïsoleerd en werd na een samenzwering uiteindelijk afgezet. Hij werd kaalgeschoren, zijn ogen werden uitgestoken en hij werd verbannen door zijn opvolger. Werd ook wel 'Deusdedit' genoemd.004-teodato-ipato-doge-of-venice13
5Galla Gaulo755-756(ook Galla Lupanio). Was een vertrouweling van Teodato en hij werd uiteindelijk als overloper afgezet en verbannen nadat hij was blind gemaakt en kaalgeschorenen, net zoals zijn voorganger. Hij stichtte de adellijke Barozzi-familie.005-galla-lupanio-doge-of-venice1
6Domenico Monegario756-764Monegario was afkomstig van het eiland Malamocco dat onder water is verdwenen (de naam is nu bekend van het Moses-project). Hij had adviseurs om hem te helpen bij zijn taken. De aristocratie probeerde de macht van de doge te beperken. Jaarlijks werden er twee personen gekozen en benoemd tot formeel toezichthouders. Zij moesten erop toezien dat de doge zijn macht niet misbruikte. Monegario probeerde onder deze beperking uit te komen en weer de absolute macht te krijgen. Hij werd daarom afgezet, blind gemaakt en verbannen.006-domenico-monegario-doge-of-venice8
7Maurizio Galbaio764-787Galbaio was een van degenen die het langst aanbleven als doge. Hij stierf een natuurlijke dood in zijn bed. Tijdens zijn dogeschap veranderde hij Venetië van vissers en schippers in maritieme handelaren. Hij stelde zijn zoon Giovanni aan als co-regent. Dat had tot gevolg dat Giovanni zonder inbreng van het volk de rechten van zijn vader zou overerven. Dat was eigenlijk niet de bedoeling, maar het gebeurde toch en er werd niet ingegrepen. De mogelijkheid van overerving werd onder doge Flabenico (doge 29) afgeschaft. Trouwens, de naam Galbaio veranderde later naar 'Querini', een naam die veel invloed ging spelen in de latere eeuwen in Venetië en die we nu nog terugzien in de stad.007-maurizio-galbaio-doge-of-venice23
8Giovanni Galbaio787-804(John Galbaio) Met instemming van het volk trad Giovanni in de voetsporen van zijn vader. Hij was lang doge, maar bereikte veel minder resultaten. Het ontbrak hem aan inzicht om om te gaan met Franken die de positie van Venetië steeds verder bedreigden. Uit eigen beweging stelde hij zijn zoon aan tot adviseur, maar dat pikte men niet. Het werd gezien als een daad van arrogantie en gebrek aan respect. Uiteindelijk moest hij in 803 halsoverkop met zijn familie vluchten. Men wilde niet accepteren dat zijn zoon hem zou opvolgen, als derde Galbaio-doge. Giovanni werd uiteindelijk afgezet (mede door de inzet van de opvolger Obelerio). Hij en zijn zoon vluchtten naar Mantua. Vermoedelijk is Galbaio daar ook gestorven.008-giovanni-galbaio-doge-of-venice17
9Obelerio degli Antenori804-809(ook wel: Antenoreo) was een voormalige toezichthouers. Het lukte hem om zijn voorganger te laten afzetten. Hij stelde zijn broer Beato aan als zijn plaatsvervanger, tot ongenoegen van de Venetianen. Onder de protectie van de Franken, bleven Obelerio en zijn broer in eerste instantie aan. Obelerio koos zelfs een Frankische bruid, die daarmee de geschiedenisboeken ingaat als de eerste "dogaresse", vrouw van de doge. Vervolgens stelde hij een derde broer Valentino aan als plaatsvervanger. Hoe ver kon Obelerio gaan in het verraad aan zijn eigen volk: hij vroeg Pepin, koning van Italië in Ravenna om Venetië te bezetten. Maar de Venetianen negeerden de drie doge-broers en vonden eenheid in hun strijd tegen Pepin onder leiding van de held die de volgende doge zou worden: Angelo Partecipazio. Ze blokkeerden de kanalen en verwijderden herkenningspunten als boeien en markeringen. Pepin veroverde onder andere Chioggia, maar werd bij Malamocco tegengehouden. Hij vertrok nadat de Venetianen hem beloofden een jaarlijkse afkoopsom te betalen. De drie doges werden verbannen. Obelerio werd vermoord toen hij terugkwam met de bedoeling opnieuw aan de macht te komen; zijn hoofd werd op de markt tentoongesteld. 009-obelerio-antenoreo-doge-of-venice5
10Angelo Partecipazio809-827Ook wel Agnello genoemd. Agnello verplaatste de zetel van de doge van Malamocco naar Rivo Alto (Rialto). Zijn huis aan het Campiello della Cason (bij San Canciano) was het eerste dogepaleis in Venetië. Er is helaas niets meer van over. Hij liet het gebouw van de huidige San Zaccaria restaureren en liet er een stuk van het Ware Kruis en de relieken van Zacharias in de San Zaccaria in plaatsen. De bijbelse profeet Zacharias, vader van Johannes de Doper zou hier zijn begraven bij het hoogaltaar. De kerk is in ieder geval gewijd aan deze heilige. Er zijn acht doges in deze kerk begraven. Angelo Participazio en zoon Giustiniano gaven een subsidie aan de monniken van het lagune-eiland San Servolo, die daarmee de abdij San ‘Ilario oprichtten. Later werden hier doge Pietro IV Candiano en zoon begraven. Ook Angelo en Giustiniano zijn hier begraven. Tijdens zijn dogeschap werd het eerste houten onderkomen voor de doge gebouwd (814) op de plek waar nu het dogepaleis staat. Het was indertijd meer een soort versterkt kasteel. In 1340 begon de bouw van het huidige dogepaleis op de resten van oudere exemplaren. Angelo had het plan om zijn zoon Giovanni als opvolger aan te stellen, maar daar was de andere zoon Giustianiano het niet mee eens. Hij dwong Giovanni om uit Venetië te vluchten. Later volgde hij zijn broer alsnog op. Angelo stierf een natuurlijke dood op kantoor. De familienaam Partecipazio werd later veranderd in Badoer. 010-agnello-partecipazio-doge-of-venice18
11Giustiniano Partecipazio827-829Zou de kerk Chiesa di San Zaccaria de huidige naam hebben toegekend. Tijdens zijn dogeschap werd het stoffelijk overschot van de heilige Marcus uit Alexandrië meegenomen naar Venetië. De leeuw, het symbool van Marcus, werd het symbool van de stad en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zo. De heilige Marcus is beschermheilige van Venetië. Hij werd als eerste doge in Rialto gekozen. Hij bouwde het eerste dogepaleis.011-giustiniano-partecipazio-doge-of-venice2
12Giovanni I Partecipazio829-837Giovanni kreeg waarschijnlijk alleen de kans om doge te worden, omdat hij al korte tijd aan de zijde van zijn vader had geregeerd. Tijdens zijn dogeschap werd de San Marco Basiliek formeel congregatie verleend in 832. Giovanni werd door het volk als onverschillig en apathisch ervaren. Uiteindelijk werd hij na een mis in de San Pietro di Castello op 2 juni 836 aangevallen door leden van de familie Mastelizia (later Basegio) en gearresteerd. Hem werd het hoofd kaalgeschoren en hij werd als monnik uitgedost en gedwongen toe te treden tot een klooster in Grado.012-giovanni-i-partecipazio-doge-of-venice8
13Pietro Tradonico837-864(ook wel: Pietro Gradonico) analfabeet, de eerste doge die gekroond werd met een muts; de ‘corno dogale’. Hij is vermoord op de Riva degli Schiavoni bij de toegang tot Campo San Zaccaria op 13 september 864 toen hij terugkwam van de vespers in de San Zaccaria-kerk. 013-pietro-tradonico-doge-of-venice27
14Orso I Partecipazio864-881Stond bekend als een zeer wijze, vrome, vredelievende persoon. Hij voerde religieuze, administratieve en civiele hervormingen door. Met hem begon het tijdperk van verkiezingen, adviseurs en overheidsorganen die de doge moesten controleren. Hij verbood de slavenhandel. Stierf een natuurlijke dood op kantoor en werd begraven in de San Zaccaria. De oorsprong van de legende van de Bocola komt van zijn vrouw die na zijn overlijden met een andere man een dochter kreeg die als hoofdpersoon in de legende is betrokken. De traditie van is dat geliefden elkaar op 25 april een roos geven (Bocciola di rosa).014-orso-i-partecipazio-doge-of-venice17
15Giovanni II Partecipazio881-887Vanwege gezondheidsproblemen afgetreden. Hij werd beschuldigd van nepotisme en het financieel bevoordelen van familie.015-giovanni-ii-partecipazio-doge-of-venice6
16Pietro I Candiano887-888De eerste doge uit een andere familie. Hij stond bekend als energiek, strijdlustig, wijs, grootmoedig en zeer religieus. Hij werd op 18 september gedood tijdens een gevecht op de Adriatische zee tegen de piraten die zich daar veelvuldig lieten zien. Hij werd begraven in de Chiesa de San Eufemia. Volgens een latere bron (Marin Sanudo) zou hij een natuurlijke dood gestorven zijn in Novigrad (Dalmatië).016-pietro-i-candiano-doge-of-venice1
17Pietro Tribuno888-912Pietro Tribuno was een kleinzoon van de 13e doge, Pietro Tradenico. Onder leiding van Pietro Tribuno werd een massale invasie van de Hongaren afgeslagen. Tijdens zijn dogeschap werd begonnen aan de bouw van de Campanile, de toren op het Piazza San Marco die van oorsprong werd gebruikt als wacht- en vuurtoren. Domenico Tribuno verzorgde het regentschap acht maanden tijdens de periode na de dood van Pietro Tribuno. Pietro Tribuno stierf een natuurlijke dood op kantoor en werd begraven in de San Zaccaria.017-pietro-tribuno-doge-of-venice24
18Orso II Partecipazio912-932Hij trok zich terug in het benedictijnenklooster van San Felice di Ammiana, later het Santi Felice e Fortunato. Er wordt wel aangenomen dat zijn keuze om zich terug te trekken niet geheel uit vrije wil is genomen. Hij werd begraven in dit klooster op het eiland La Salina, het centrum van San Felice, onderdeel van de eilanden die samen Ammiana vormden. Salina staat voor zout: het was het centrum van de zoutwinning. Ammiana bestaat tegenwoordig niet meer: tot in de vroege middeleeuwen was het een stad in de Venetiaanse lagune, maar door de locatie (moerassig, veel) raakten de eilanden die deel uitmaakten van de stad ontvolkt. Zonder onderhoud en landaanwinning viel het eiland met het klooster uiteindelijk in de 16 eeuw ten prooi aan het water.018-orso-ii-partecipazio-doge-of-venice20
19Pietro II Candiano932-939Hij was de zoon van Pietro I Candiano (de zestiende doge) en vader van Pietro III Candiano die ook doge (de 21e) zou worden. Stierf een natuurlijke dood op kantoor. Pietro II Candiano was de doge die begon met de expansie van Venetië in Italië. Hij werkte bovendien aan de Venetiaanse hegemonie op de Adriatische zee. Hij dwong verschillende steden in Istrië op de knieën en sloot verbonden, waarbij de Istriërs jaarlijks 100 kruiken wijn aan de doge moesten schenken in ruil voor de bescherming door Venetië en verstrekte commerciële privileges. Hij is berucht vanwege het laten platbranden van het naburige plaatsje Comacchio na een niet noemenswaardig diplomatiek incident. Dat de zoon van zijn voorganger tot de volgende doge werd benoemd, is een teken dat II Candiano nooit echt de steun van het Venetiaanse volk wist te krijgen.019-pietro-ii-candiano-doge-of-venice7
20Pietro Partecipazio939-942Ook bekend als Pietro Badoer. Hij was een zoon van de 18e doge, Orso II Partecipazio. Stierf een natuurlijke dood op kantoor. Hij werd net als zijn vader begraven in het klooster dei Santi Felice e Fortunato in Ammiana. Tijdens zijn dogeschap gebeurde er weinig opziensbarends. Het meest vermeldenswaardig zijn de inspanningen van de adel om het kiesstelsel te veranderen zodat de absolute macht bij de doge/adel kwam te liggen, zonder inbreng van de bevolking.020-pietro-badoer-partecipazio-doge-of-venice3
21Pietro III Candiano942-959Werd door de volksvertegenwoordiging tot doge verkozen. Hij richtte zijn aandacht onder meer op de Neretva-piraten waarmee de Adriatische zee was besmet. Tijdens zijn dogeschap gebeurde het incident dat aanleiding gaf tot het jaarlijkse Festa delle spose e marie (het feest van de Venetiaanse bruiden). Hij maakte voorbereidingen zodat zijn zoon via overerving in zijn voetsporen kon treden. Dat gebeurde ook, maar Pietro III werd verbannen door zijn zoon. Hiermee spaarde Pietro IV het leven van zijn vader. Het volk was namelijk niet gecharmeerd van de aanstelling van doges door overerving van vader op zoon en er was geprobeerd Pietro III om het leven te brengen021-pietro-iii-candiano-doge-of-venice17
22Pietro IV Candiano959-976Werd met een zoon opgesloten in het Palazzo Ducale dat door het volk in brand werd gestoken; beiden kwamen om. Het vuur sloeg trouwens over naar onder andere de San Marco basiliek en verschillende gebouwen brandden af (er werd in die tijd nog voornamelijk met hout gebouwd). Uiteindelijk zijn de lichamen later met eer begraven in de kerk van de abdij San ‘llario, gelegen aan de westelijke rand van de lagune022-pietro-iv-candiano-doge-of-venice17
23(Saint) Pietro I Orseolo976-978Trad af en werd uiteindelijk kluizenaar in de Pyreneeën. Was begaan met de zwakkeren van de maatschappij en zorgde voor ziekenhuizen en de zorg voor weduwen en wezen. Hij werd veertig jaar na zijn dood heilig verklaard. Zijn zoon Ottone werd eveneens doge.023-pietro-i-orseolo-doge-of-venice2
24Vitale Candiano978-979Deed vrijwillig afstand van het dogeschap na 14 maanden om gezondheidsredenen. Hij trok zich terug in het klooster van Sant’Ilario waar hij ook stierf. Waarschijnlijk was hij een zoon van Pietro IV Candiano die (met een andere zoon) in het in brand gestoken Palazzo Ducale om het leven kwam.024-vitale-candiano-doge-of-venice1
25Tribuno Memmo979-991Ook bekend als Tribuno Menio. Analfabeet. Trok pas tegen het einde van zijn dogeschap in het Palazzo Ducale, dat nog werd gerestaureerd vanwege de brand ten tijde van Pietro IV Candiano. Hij trouwde overigens met een dochter van deze doge. Hij werd naar het klooster van de San Zaccaria gestuurd, waar hij ook stierf.025-tribuno-menio-doge-of-venice12
26Pietro II Orseolo »991-1009Veroverde Dalmatië. Venetië werd 'Republiek van de heilige Marcus'. Historische oorsprong Festa della Sensa tijdens zijn dogeschap, alhoewel het huwelijk met de zee pas echt begon onder doge Ziani in 1177. Orseolo gaf het merendeel van zijn rijkdommen aan de armen en aan de kerk en trok zich terug in het klooster.026-pietro-orseolo-ii-doge-of-venice18
27Ottone Orseolo1009-1026Gearresteerd, baard afgeschoren en verbannen naar Constantinopel vanwege vriendjespolitiek.027-ottone-orseolo-doge-of-venice17
28Pietro Barbolano1026-1031Ook bekend als Pietro Centranigo. Werd verbannen naar Constantinopel en stierf daar ook.028-pietro-centranigo-doge-of-venice6
028b n.v.t.Orso Orseolo (Domenico)1031-1032Kwam aan de macht via een geweldadige coup. Een jaar regentschap door Orso Orseolo1
29Domenico Flabianico1032-1043Stierf een natuurlijke dood in zijn kantoor.029-domenico-flabianico-doge-of-venice11
30Domenico Contarini1043-1071Was na Francesco Foscari het langst in functie als doge. Stierf een natuurlijke dood in zijn kantoor. Zijn tombe met een ruiterstandbeeld in hout is te vinden in Chiesa San Stefano.030-domenico-i-contarini-doge-of-venice28
31Domenico Selvo1071-1084Domenico Selvo werd in de lente van 1071 tot doge gekozen tijdens de begrafenis van Domenico Contarini in de kerk San Nicolò al Lido (omdat de basiliek werd gerestaureerd).
Blootvoets, tussen de bouwmaterialen en steigers van de San Marco Basiliek, werd hij ingezworen als 31e doge. Selvo liet mozaïekleggers uit Constantinopel komen om voor de decoratie van de San Marco Basiliek te zorgen. Hun werk is bij de brand van 1106 vrijwel geheel verloren gegaan. Tijdens de restauratie werden nog slechts enkele restanten gevonden. De basiliek staat nog steeds bekend om zijn prachtige mozaïeken. Selvo stierf een natuurlijke dood in een klooster.
031-domenico-selvo-doge-of-venice13
32Vital Faliero de’ Doni1084-1096Ook bekend als Dodoni. Stierf tijdens een gevecht in Zara.032-vitale-falier-dodoni-doge-of-venice12
33Vital I Michele1096-1102Stierf een natuurlijke dood op kantoor.033-vitale-i-michiel-doge-of-venice6
34Ordelafo Faliero1102-1117Tijdens het dogeschap van Ordelafo Faliero (Dodoni) werd een groot deel van Venetie verwoest door de grote brand van 1106.034-ordelaf-falier-dodoni-doge-of-venice15
35Domenico Michele1117-1130Deed afstand van het dogeschap en stierf een natuurlijke dood.035-domenico-michiel-doge-of-venice13
36Pietro Polani1130-1148Stierf een natuurlijke dood op zijn kantoor.036-pietro-polani-doge-of-venice18
37Domenico Morosini1148-1156Morosini is begraven in het atrium van de San Marco Basiliek. Stierf een natuurlijke dood op kantoor.037-domenico-morosini-doge-of-venice8
38Vital II Michele1156-1172Leidde een rampzalige expeditie naar het Oost-Romeinse rijk waarbij bijna de gehele vloot werd vernietigd. Nadat hij zich had verantwoord bij het Dogepaleis werd hij opgewacht door een kwade menigte. Hij werd tijdens zijn vlucht naar de San Zaccharia over Ponte de Paglia doodgestoken bij Calle della Rasse.

Een andere reden voor zijn dood tijdens de volksoploop is het feit dat hij de Venetianen tegen zich in het harnas had gejaagd omdat hij belastingen uitschreef op bezittingen. Zijn dood resulteerde erin dat de macht in Venetië meer aristocratisch van aard werk. Tot dan toe deed het volk mee aan de verkiezing van de doge. Om geweldadige volksopstanden te voorkomen, werd besloten dat voortaan 11 door de bevolking aan te wijzen mannen die taak op zich namen. Ook de Grote Raad werd ingesteld. De leden daarvan werden voorlopig nog uit de meest vooraanstaande mannen van de zes stadsdistricten gekozen. Dat veranderde onder doge Pietro Gradenigo in 1297.
038-vitale-ii-michiel-doge-of-venice16
39Sebastiano Ziani »1172-1178Trouwt als eerste doge Venetië met de zee door een ring in zee te werpen die hij van de paus ontving, zie ook Pietro II Orseolo. Is bekend als een van de grootste ‘vooruitdenkers‘ die Venetië heeft gekend. Trad terug en ging naar het klooster van San Giorgio Maggiore.039-sebastiano-ziani-doge-of-venice6
40Orio Mastropiero1178-1192Deed afstand van het dogeschap. Stierf een natuurlijke dood.040-orio-mastropiero-doge-of-venice14
41Enrico Dandolo1192-1205De blinde doge, fameus vanwege zijn hoge leeftijd en de roof van de beroemde paarden uit Constantinopel en de Tetrarchen ter decoratie van de San Marco Basiliek in Venetië. Onder zijn bewind namen de Venetianen voor het eerst aan ee kruistocht deel (de vierde kruistocht, in 1204). Dandolo is begraven in Istanbul (het vroegere Constantinopel) in het Hagia Sophia onder zijn Latijnse naam ‘Henricus’. Zijn graf werd in 1453 leeggeroofd, toen de Ottomanen Constantinopel veroverden.041-enrico-dandolo-doge-of-venice13
42Pietro Ziani1205-1229Onder Ziani werd de Grote Raad met 480 leden ingesteld. Deed afstand van het dogeschap vanwege rivaliteit tussen de families Dandolo en Tiepolo, die naarstig uitzagen naar het overnemen van het dogeschap. Na een strijd tussen Dandolo en Tiepolo kwam de laatste als winnaar uit de bus. Hij volgde Ziani op. Ziani stierf een natuurlijke dood. Na zijn abdicatie trok Ziani zich terug in het nieuw gebouwde Benedictijnenklooster op San Giorgio (het eerdere klooster was vernietigd tijdens een flinke aardbeving in het jaar 1220. 042-pietro-ziani-doge-of-venice24
43Jacopo Tiepolo1229-1249Oorspronkelijke initiator van de bouw van de San Zanipolo, na een visioen waarin de Heer zou hebben gezegd dat op de aangewezen plek een Dominicaanse kerk moest worden gesticht. Onder andere door pestplagen duurde de bouw eeuwen. Tiepolo ligt in de San Zanipolo begraven. Hij deed afstand van het dogeschap en stierf een natuurlijke dood.043-jacopo-tiepolo-doge-of-venice20
44Marino Morosini1249-1252Is begraven in het atrium van de San Marco Basiliek044-marino-morosini-doge-of-venice3
45Reniero Zeno1252-1268Zeno was bevriend met doge 43, Jacopo Tiepolo. Hij was ook zijn adviseur. Was een hervormer, die onder andere probeert om de macht van de Raad van Tien te beperken, wat hem overigens niet lukte. Hij bezat grote diplomatieke kwaliteiten. De piazzetta kreeg tijdens zijn dogeschap voor het eerst plaveisel. Zeno is na een eervolle dienst in een marmeren urn begraven in de Zanipolo met een beschermengel op iedere hand. 045-renier-zen-doge-of-venice16
46Lorenzo Tiepolo1268-1275Is begraven bij zijn vader, doge Jacopo Tiepolo in de Zanipolo. 046-lorenzo-tiepolo-doge-of-venice7
47Jacopo Contarini1275-1280Contarini was al 81 jaar oud (geboren in 1194) toen hij Lorenzo Tiepolo opvolgde. Tijdens zijn dogeschap ontstond er een conflict met Ancona die uiteindelijk in een oorlog uitmondde in 1277. Ook Istrië en Kreta lieten van zich horen in een opstand en dat was allemaal te veel voor deze oude doge. Hij deed afstand van het dogeschap en trok zich terug in een klooster, waar hij een paar maanden later overleed. De ark waarin hij in het klooster werd begraven (Convento dei Frari in San Polo) werd begin 19e eeuw verwoest door de Fransen.047-jacopo-contarini-doge-of-venice5
48Giovanni Dandolo1280-1289Sloot al snel na zijn verkiezing vrede met Ancona. Verder gebeurde er weinig positiefs voor Venetië. Er waren overal gevaren, opstanden en oorlogen en zelfs een aardbeving, gevolgd door overstromingen. Desondanks is tijdens het dogeschap van Dandolo de eerste gouden dukaat (de zecchino) geslagen. Hij eiste dat de dukaat met grote precisie en finesse werd gemaakt en dat had tot gevolg dat de munt meer dan 500 jaar internationaal werd gebruikt. Daarmee is de gouden dukaat zijn nalatenschap aan de wereld geweest. 048-giovanni-dandolo-doge-of-venice9
49Pietro Gradenigo1289-1311Volgens een anekdote heeft Dante tijdens een kort bezoek een vismaaltijd bij doge Pietro Gradenigo genuttigd. Onder Gradenigo werd in 1297 het lidmaatschap van de Maggio Consiglio (de Grote Raad) beperkt tot afstammelingen van de ruim 200 patriciërsfamilies die al eerder leden hadden opgeleverd. Hun namen werden ingeschreven in het Libro d'Oro, het Gouden Boek. In het Libro d' Argento, het Zilveren Boek werden de Originarii genoteerd: de afstammelingen van de 'oorspronkelijke' bewoners van de stad en de lagune.049-pietro-gradenigo-doge-of-venice22
50Marino Zorzi1311-1312050-marino-zorzi-doge-of-venice1
51Giovanni Soranzo1312-1328051-giovanni-soranzo-doge-of-venice16
52Francesco Dandolo1328-1339052-francesco-dandolo-doge-of-venice11
53Bartolomeo Gradenigo1339-1342053-bartolomeo-gradenigo-doge-of-venice3
54Andrea Dandolo1342-1354Laatste doge die in Basilica San Marco is begraven054-andrea-dandolo-doge-of-venice12
55Marino Faliero1354-1355De foute doge, onthoofd onderaan de Scala dei Giganti van het Palazzo Ducale vanwege hoogverraad.055-marino-falier-doge-of-venice1
56Giovanni Gradenigo1355-1356 056-giovanni-gradenigo-doge-of-venice1
57Giovanni Delfino1356-1361057-giovanni-dolfin-doge-of-venice5
58Lorenzo Celsi1361-1365Stierf op zijn kantoor. Is misschien vergiftigd.058-lorenzo-celsi-doge-of-venice4
59Marco Cornaro1365-1367Begraven in de San Zanipolo059-marco-corner-doge-of-venice2
60Andrea Contarini1367-1382Genuese vloot bij Chioggia verslagen (1380)060-andrea-contarini-doge-of-venice15
61Michele Morosini1382Gestorven aan de pest. Grafmonument in San Zanipolo.061-michele-morosini-doge-of-venice0
62Antonio Veniero1382-1400Grafmonument in San Zanipolo062-antonio-venier-doge-of-venice18
63Michele Steno1400-1413Begraven in de San Zanipolo063-michele-steno-doge-of-venice-colour13
64Tommaso Mocenigo »1413-1423Grafmonument in San Zanipolo064-tommaso-mocenigo-doge-of-venice10
65Francesco Foscari »1423-1457Veroverde veel grondgebied voor Venetië wat de republiek zeer veel geld kostte terwijl men het grondgebied uiteindelijk weer kwijtraakte aan Milaan. Hij stierf enkele dagen nadat hij door de Raad van Tien werd gedwongen af te treden. Tegenwoordig wordt zijn paleis Ca’Foscari aan het Canal Grande gebruikt als universiteit van Venetië. Legde zijn functie uiteindelijk neer.Francesco Foscari34
66Pasqual Malipiero1457-1462Grafmonument in San Zanipolo066-pasquale-malipiero-doge-of-venice-colour-Bellini5
67Cristoforo Moro1462-1466Begraven in San Giobbe bij Ponte Tre Archi (Cannaregio)067-cristoforo-moro-doge-of-venice-colour-Bellini4
68Nicolo Trono1466-1473068-nicolo-tron-doge-of-venice7
69Nicolò Marcello1473-1474Grafmonument in San Zanipolo068-nicolo-tron-doge-of-venice1
70Pietro Mocenigo1474-1476Grafmonument in San Zanipolo070-pietro-mocenigo-doge-of-venice2
71Andrea Vendramino1476-1478Grafmonument in San Zanipolo071-andrea-vendramin-doge-of-venice2
72Giovanni Mocenigo1478-1485Gestorven aan de pest072-giovanni-mocenigodoge-of-venice-colour-Bellini7
73Marco Barbarigo1485-1486Ook wel: Mario. Stierf een natuurlijke dood.073-marco-bargarigo-doge-of-venice-colour1
74Agostino Barbarigo1486-1501Een bijzonder portret: deze en die van Leonardo Loredano zijn de eerste portretten waarbij niet alleen het zijaanzicht van de doge is geschilderd. Dat was tot en met de eerste helft van de 15e eeuw wel het gebruik: het schilderen van een vooraanzicht was voorbehouden aan heilige personen.074-agostino-barbarigo-doge-of-venice-colour15
75Leonardo Loredano1501-1521Loredano was doge tijdens een belangrijke periode in een eeuw waarin Venetiaanse floreerde, maar waarin ook van alles gebeurde. Hij betaalde duur voor de vrede met het Turkse rijk, maar wist de republiek ook uit te breiden met de verovering van Trentino, Friuli, Istrië en Illyria. In 1514 verwoestte een brand de wijk Rialto. Tijdens zijn dogeschap werd per decreet het eerste Joodse ghetto gesticht (29 maart 1516). Zijn portret is bijzonder, omdat het een van de eerste portretten is waarin een belangrijke persoon niet van zij-aanzicht maar van voren wordt geschilderd. Dat was tot dan alleen voorbehouden aan heilige onderwerpen. Loredano ligt begraven in de San Zanìpolo.075-Leonardo Loredan by Bellini20
76Antonio Grimani1521-1523Doge die leefde ten tijde van de pausen Alexander VI (berucht) en Julius II della Rovere. De laatste weerhield hij ervan deel te nemen aan de oorlog tussen Venetië en het Liga van Cambrai. Grimani was oorspronkelijk commandant van de Venetiaanse vloot. Hij werd in 1499 verslagen door de Turken tijdens de zeeslag van Zonchio, waarop hij ter dood werd veroordeeld. Wellicht werd deze straf op voorspraak van zijn zoon, kardinaal Domenico Grimani, omgezet naar een levenslange gevangenisstraf op het eiland Crest.

Antonio Grimani ontsnapte echter en vluchtte naar Rome. Hij keerde terug naar Venetië in 1509. Hij had goede resultaten bereikt op diplomatieke posten en dit resulteerde in 1521 tot zijn verkiezing tot doge.

Hij werd op 87-jarige leeftijd tot doge gekozen; als oudste van de geschiedenis van de doges (hij werd geboren op 28 december 1434). Hij werd begraven in Chiesa Sant’Antonio in de wijk Castello. Zijn grafkist is vernietigd tegelijkertijd met de kerk, die plaats moest maken voor de tuinen van Napoleon. Antonio Grimani was de eerste doge die tijdens een ceremonie op de Scala dei Giganti werd gekroond. Voortaan vond de kroning daar plaats, en die traditie bleef tot het einde van de Republiek. Titiaan schilderde hem, knielend voor ‘het geloof
076-antonio-grimani-doge-of-venice2
77Andrea Gritti1523-1538077-AndreaGritti-colour15
78Pietro Lando1538-1545078-pietro-lando-doge-of-venice7
79Francesco (Dona) Donato1545-1553Donato werd op 24 november 1545 verkozen tot 79e doge van de Republiek Venetië. Hij bleef aan tot zijn dood, ondanks herhaalde verzoeken van zijn kant om zijn ambt neer te leggen omwille van zijn gezondheid. Hij was ziek sinds 1550. Donato is (her)begraven buiten Venetië in de familie kapel in de Dona Villa delle Rose in Mareno di Piave079-francesco-donato-doge-of-venice-colour8
80Marcantonio Trivisano1553-1554080-marcantonio-trevisan-doge-of-venice-colour1
81Francesco Veniero1554-1556081-francesco-venier-doge-of-venice-Tiziano-Thyssen-Bornemisza_Collection2
82Lorenzo Priuli1556-1559082-lorenzo-priuli-doge-of-venice-colour3
83Giorolamo Priuli1559-1567Volgde zijn broer Lorenzo op als doge.083-girolamo-priuli-doge-of-venice8
84Pietro Loredano1567-1570084-pietro-loredan-doge-of-venice-by_Tintoretto_(Jacopo_Robusti)3
85Alvise Mocenigo1570-1577Onder deze doge werd de voor Venetie zo belangrijke Slag bij Lepanto gewonnen in 1571. Het is een van de grootste zeeslagen uit de geschiedenis. Hij gaf ook opdracht tot de bouw van Il Redentore in 1576 vanwege het einde van de pest die de stad teisterde. Begraven in San Zanipolo. Het grafmonument in San Zanipolois volgens John Ruskin niet afgemaakt (maar dat is niet te zien omdat het vrij hoog is aangebracht).085-alvise-i-mocenigo-doge-of-venice-colour7
86Sebastiano Veniero1577-1578Was een van de leiders tijdens de succesvolle Slag bij Lepanto. Hij keerde na de strijd terug als populair persoon. De legende wil dat Veniero in 1578 stierf aan een gebroken hart nadat het dogepaleis in 1577 zwaar beschadigd raakte door een brand. Na zijn dood werd Veniero begraven in de San Zanipolo.086-sebastiano-venier-doge-of-venice1
87Nicolò da Ponte1578-1585De dogeverkiezing van 1578 duurde lang en stond bol van conflicten: er waren maar liefst 44 stemmingen nodig voordat Da Ponte werd gekoze087-niccolo-da-ponte-doge-of-venice7
88Pasqual Cicogna1585-1595Tijdens de kroning was het gebruikelijk dat de nieuwe doge met gouden dukaten strooide Cicogna koos voor zilveren munten en sindsdien werden die cicognini genoemd. Cicogna koos Antonio da Ponte als architect van de Rialtobrug en passeerde daarmee onder andere Michelangelo en andere bekendere architecten. Na de dood van Cicogna werd een inscriptie in de brug aangebracht ter nagedachtenis.088-pasquale-cicogna-doge-of-venice10
89Marino Grimani1595-1606089-MarinoGrimani11
90Leonardo Donato1606-1612090-leonardo-donato-doge-of-venice6
91Marcantonio Memmo1612-1615Verloor de dogeverkiezing in 1606 van Donato, maar wist in 1612 te winnen. Dit tot vreugde van de ‘oude’ aristocratie van Venetie: de familie Memmo was een van de “vecchie” (“oude”), Venetiaanse edele families en elke doge vanaf 1382 was afkomstig geweest uit de “nuove” (“nieuwe”) Venetiaanse families.091-marcantonio-memmo-doge-of-venice-colour3
92Giovanni Bembo1615-1618092-giovanni-bembo-doge-of-venice-colour3
93Nicolò Donato1618Dona of Donato was slechts 35 dagen doge, maar zelfs daarmee was hij niet de kortst-zittende doge. Die twijfelachtige eer valt toe aan doge 101, Francesco Cornaro. Donato stond bekend als een vrek en hij was geen geliefde doge. Hij werd begraven op Murano in een kerk die later als glasfabriek werd gebruikt. Zijn relieken zijn verspreid. 093-niccolo-donato-doge-of-venice0
94Antonio Priuli1618-1623094-antonio-priuli-doge-of-venice5
95Francesco Contarini1623-1624095-francesco-contarini-doge-of-venice1
96Giovanni Cornaro1624-1629096-giovanni-i-corner-doge-of-venice6
096b n.v.t.Vacant1629-1630De functie van doge was vacant van 23 december 1629 tot en met 18 januari 16300
97Nicolò Contarini1630-1631Aan deze doge dankt Venetië de Chiesa di Santa Maria della Salute. Hij had een eed gezworen dat deze devotiekerk zou worden gebouwd als er aan de pest een einde zou komen. Aan de ziekte overleed een derde van de Venetianen. Mogelijk stierf Contarini zelf aan de pest.097-niccolo-contarini-doge-of-venice1
98Francesco Erizzo1631-1646Heart of Doge Erizzo in Basicila San Marco VeniceHet hart van doge Erizzo is begraven in Basilica San Marco; de plek is gemarkeerd met een gedenksteen op de vloer. Zijn lichaam is begraven in Chiesa San Martino.
Hij was de initiator van het jaarlijkse Festa della Madonna della Salute. Hij moet een geliefde doge zijn geweest aangezien men zijn wens heeft opgevolgd om zijn hart in de basiliek te laten begraven.
098-francesco-erizzo-doge-of-venice-colour15
99Francesco Molino1646-1655099-francesco-molin-doge-of-venice9
100Carlo Contarini1655-1656100-carlo-contarini-doge-of-venice1
101Francesco Cornaro1656-1656 Stierf 19 dagen na de verkiezingen tot doge en oefende daarmee het kortst de functie van doge uit van alle 120. Dat was net iets korter dan doge Nicolo Dona (of Donato), de 93e doge die de functie 35 dagen uitoefende. Cornaro werd begraven in de kerk van de Tolentini (Heilig Kruis): Chiesa di San Nicola da Tolentino in Venetië.101-francesco-corner-doge-of-venice-colour0
102Bertuccio Valiero1656-1658Valiero had last van jicht en kreeg ademhalingsproblemen waar hij uiteindelijk aan overleed.102-bertucci-valier-doge-of-venice-colour2
103Giovanni Pesaro1658-1659Pesaro komt uit de familie die het barokke Ca'Pesaro hebben laten bouwen door architect Longhena. Hij ligt begraven in de Frari-kerk in een monument dat eveneens door Longhena werd gemaakt.103-giovanni-pesaro-doge-of-venice1
104Domenico Contarini1659-1674104-domenico-contarini-doge-of-venice15
105Nicolò Sagredo1674-1676105-niccolo-sagredo-doge-of-venice-colour2
106Luigi Contarini1676-1683106-alvise-contarini-doge-of-venice-colour7
107Marcantonio Giustinian1683-1688107-marcantonio-giustinian-doge-of-venice5
108Francesco Morosini1688-1694Peloponnesiër, de doge die de Turken versloeg. Onder zijn leiding ging Venetië ook de strijd aan in Griekenland: in 1687 bestormde men het Parthenon van Athene. Morosini ligt begraven in Chiesa San Stefano.108-francesco-morosini-doge-of-venice-colour6
109Silvestro Valiero1694-1700109-silvestro-valier-doge-of-venice6
110Alvise Mocenigo1700-1709110-alvise-ii-mocenigo-doge-of-venice9
111Giovanni Cornaro1709-172213
112Sebastiano Mocenigo1722-1732Ook: Alvise III112-alvise-iii-mocenigo-doge-of-venice10
113Carlo Ruzzini1732-1735113-carlo-ruzzini-doge-of-venice3
114Alvise Pisani1735-1741114-alvise-pisani-doge-of-venice6
115Pietro Grimani1741-1752115-pietro-grimani-doge-of-venice11
116Francesco Loredano1752-1762116-francesco-loredan-doge-of-venice-colour10
117Marco Foscarini1762-1763117-marco-foscarini-doge-of-venice-colour1
118Alvise Giovanni Mocenigo1763-1779118-alvise-iv-mocenigo-doge-of-venice-colour16
119Paolo Renier1779-1789Hertrouwde na de dood van zijn eerste vrouw met een Grieks danseresje Margherita Dalmaz, wat een grote schande was. Hij werd desondanks tot doge gekozen. Margherita werd nooit in het Libro d'Oro ingeschreven, waardoor ze niet tot de adel werd gerekend. Giustina Renier, een nichtje, moest daarom acte de présence geven bij officiële gelegenheden. Ze fungeerde dan als dogaressa in plaats van Margherita. 119-paolo-renier-doge-of-venice-Longhi10
120Ludovico Manin1789-1797Tijdens zijn dogeschap opent Teatro La Fenice haar deuren voor het eerst (in 1792). Manin was de laatste doge, gedwongen om af te treden door Napoleon, begraven in de Scalzi-kerk bij zijn vrouw. De steen draagt de inscriptie Manini Cineres (as van Manin). Manin schreef memoires die later door zijn kleinzoon Louis Joseph Manin (1815-1877) werden gepubliceerd.120-LudovicoManin8

Het baantje van doge ging niet altijd over rozen. Verschillende doges zijn afgezet, verbannen, geëxecuteerd of vermoord. Gemiddeld bleef een doge een ruime negen jaar aan de macht. Francesco Foscari was met 34 jaar het langst doge. Er zijn ook verschillende doges die nog geen jaar hebben volgemaakt.

Libro d'Argento

Libro d’Argento (zilveren boek, Museum Correr)

* Om tot doge te worden verkozen, moest je tot de adel behoren. In Venetië moest je daarvoor zijn opgenomen in het register van het adelboek dat vanaf de 16e eeuw bestond. Het zogenaamde Gouden Boek van de aristocratie. Om hierin te kunnen komen moest men aan strenge eisen voldoen. Wie niet in het boek stond, maakte geen deel uit van de aristocratie en kon geen openbare functie vervullen (Michelin, De groene gids). Overigens kon je je wel inkopen in de adel, zoals de zeer rijke familie Labia deed. Het Gouden Boek is tegenwoordig te vinden in de rijksarchieven in het klooster van Chiesa Santa Maria Gloriosa dei Frari.

** Beperking van bewegingsvrijheid gebeurde vaker; ook glasblazers van Murano » mochten hun eiland niet af. Daar stonden overigens wel waardevolle privileges tegenover.

Falier-portrait-attributed-to-the-School-of-Tintoretto-in-the-Doges-Palace-Venice

oorspronkelijk portret Faliero

Links


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *